Frá orðum til aðgerða: Vitundarvakning um stafrænt ofbeldi meðal barna og ungmenna

Ríkislögreglustjóri og lögregluembættin hefja í dag vitundarvakningu um stafrænt ofbeldi meðal barna og ungmenna. Þá verður nýtt fræðsluefni um stafrænt ofbeldi birt í áföngum á stoppofbeldi.mms.is í október. Efnið er ætlað efri bekkjum grunnskóla og framhaldsskólum og á að auðvelda börnum, ungmennum og fullorðnum að þekkja stafrænt ofbeldi, ræða það og vita hvernig bregðast má við.

Vitundarvakningin er unnin í samstarfi við Miðstöð menntunar og skólaþjónustu (MMS), Barna- og fjölskyldustofu, Embætti landlæknis, Netvís (Fjölmiðlanefnd), Heimili og skóla, Kennarasamband Íslands, Neyðarlínuna, Samband íslenskra sveitarfélaga, Samskiptaráðgjafa íþrótta- og æskulýðsstarfs og Taktu skrefið. Markmiðið er að fyrirbyggja stafrænt ofbeldi og að fagfólk, foreldrar og börn viti hvernig bregðast skuli við. 

Stafrænt ofbeldi er hluti af veruleika margra barna. Í Íslensku æskulýðsrannsókninni 2025 voru nemendur spurðir hvort þau hefðu einhvern tímann um ævina verið beðin um að senda af sér nektarmyndir. Í 10. bekk svaraði tæplega helmingur stúlkna (45%) og um einn af hverjum sjö drengjum (15%) játandi. Það samsvarar um þriðjungi alls árgangsins, eða 30%. Þá hafa 38% nemenda í 10. bekk fengið óumbeðin klámfengin skilaboð.

Fram kemur í nýrri skýrslu ríkislögreglustjóra um kynferðisbrot á fyrri hluta ársins 2026 að lögreglu var tilkynnt um 93 brot vegna kynferðislegrar áreitni og stafrænna kynferðisbrota, sem er 60% fjölgun frá sama tímabili í fyrra. Um helmingur brotaþola í öllum tilkynntum kynferðisbrotum var undir 18 ára aldri. 

Nýtt efni í hverri viku

Í hverri viku nú í október verður nýr fræðslupakki fyrir efri bekki grunnskóla og framhaldsskóla kynntur á stoppofbeldi.mms.is. Pakkarnir eru ætlaðir kennurum og öðru fagfólki til notkunar með nemendum á efri stigum grunnskóla og í framhaldsskólum.

Fjallað verður um:

• deilingu nektarmyndefnis og kynlífskúgun
• neteinelti
• gervigreind og djúpfalsanir
• stafrænt öryggi í ungum parasamböndum

Frekari verkfæri fyrir fagfólk og foreldra bætast við á næstu vikum. Samfélagslögreglan mun fylgja eftir efninu í samstarfi við skóla og frístundastarf í sínum umdæmum og kynna stutta viðbragðsþjálfun. 

Sjá: Deiling nektarmyndefnis og kynlífskúgun – á stoppofbeldi.mms.is 

Vitundarvakningin er styrkt af Netöryggissjóði Eyvarar og er samþætt við aðgerðaáætlun stjórnvalda gegn ofbeldi meðal og gegn börnum 2025–2026. 

Börn og ungmenni sem verða fyrir stafrænu ofbeldi og öllum sem hafa áhyggjur af barni er bent á að 112 aðstoðar í neyð. Hjálparsími Rauða krossins, 1717, er opinn þeim sem vilja tala við einhvern.